اخلاق و فضائل

ائمه معصومین طینت و سرشت واحد

و (شهادت میدهم) روحهای شما (معصومین) و نورتان و طینت و سرشت شما یکی است. این فراز ادامه گواهیها و شهادتهای گذشته است. در این عبارت علاوه بر دو شهادت گذشته، سه گواهی دیگر داده شده و زائر به پیشگاه معصومین علیهم السلام اظهار میدارد: ۱ – گواهی میدهم روحهایتان یکی است. ۲ – گواهی میدهم که شما دارای نور واحد هستید. ۳ – گواهی میدهم شما وحدت طینت دارید. [ صفحه ۱۰۲] در شهادت اول، زائر به واحدانیت روح ائمه علیهم السلام شهادت داده است. «روح» در لغت به معنی «نفس» است و در اصطلاح به گوهر مستقل مجردی که در کالبد تمام انسانها وجود دارد گفته میشود. همان روحی که تمام آدمیان را از حیوانات جدا ساخته، شرافت و برتری میبخشد و تمام قدرتها و فعالیتهای ظاهری و باطنی از آن سرچشمه گرفته، به کمک آن به جولان فکری (در مخیلات) و عملی (در زمین و آسمان) میپردازد. گوهر روح در وجود هر یک از انسانها متفاوت است. لذا هر یک از آدمیان دارای سلیقها و انگیزها و غرائز و… مختلف میباشند و اگر با دقت توجه نماییم، تمام انسانها با یکدیگر متفاوت و مختلف هستند. ولی ائمه طاهرین علیهم السلام دارای یک روح بوده، همه آنها دارای یک صفات میباشند. البته تجلی بعضی از صفات در هر یک از ائمه مختلف است. بعضی بیشتر به علم پرداخته، برخی به مناجات و بعضی دیگر به مبارزه و…. ولی اگر هر یک از ایشان، در زمان دیگری بود، همان رفتاری را از خود بروز میداد که امام همام آن زمان، از خود نشان داده. مثلا اگر حضرت امام صادق علیه السلام در زمان امام حسین علیه السلام بودند، همان قیام حسینی از ایشان جلوه مینمود و اگر امام حسین علیه السلام در زمان امام صادق علیه السلام حضور داشتند نیز به تدریس و تربیت شاگرد و نشر معارف دین میپرداختند و این تنها به این دلیل است که روح واحدی در کالبد تمام ائمه علیهم السلام وجود دارد. در شهادت دوم زائر خطاب به امامان میگوید نور شما نیز واحد است. «نور» عبارت است از روشنایی و فروغ. بر خلاف ظلمت که تاریکی مطلق [ صفحه ۱۰۳] است. منظور از نور امامان هدایت، همان خلقت ائمه طاهرین علیهم السلام است که از نور واحد بوده است. احادیث فراوانی آفرینش ائمه اطهار علیهم السلام را از نور واحد دانسته و در برخی از آن روایتها، آفرینش پیامبر صلی الله علیه وآله را از نور خدا برشمرده و خلقت تمام معصومین دیگر را از نور پیامبر صلی الله علیه وآله دانسته است. در برخی از کتابهای حدیثی (نظیر کتاب گرانمایه کافی) بابی به احادیثی که صراحت بر خلقت ائمه علیهم السلام از نور دارد، اختصاص یافته است. در شهادت و گواهی سوم، به وحدت و یگانگی طینت ائمه طاهرین علیهم السلام اشاره شده است. «طینه» به معنی سرشت، خمیرمایه، طبع و نهاد است و از «طین» به معنی «گل» گرفته شد و سرشت و گل همه ائمه طاهرین علیهم السلام یکی بوده و از طینت و گل پیامبر اکرم صلی الله علیه وآله گرفته شده است. امام صادق علیه السلام میفرمایند: «خداوند محمد را از سرشت گلی که زیر عرش الهی بود، خلق کرد و از اضافه آن گل، امیرالمومنین علی را خلق نمود و از زیاده آن گل، ما امامان را آفرید و از زیادی گل ما، دوستان و شیعیان ما را خلق کرد». بحارالانوار، ج ۱۵، ص ۲۲٫ پس ائمه معصومین علیهم السلام دارای روح و نور و طینتی واحد هستند. لذا هیچ اختلافی در بین عملکرد و رفتار و منش آنها نیست و همه ائمه دارای یک فضل و برتریاند. [ صفحه ۱۰۴]
برگزیده کتاب اسرار دلبران: تاملی در زیارت جامعه نوشته آقای احمد سجادی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *